Startpagina
‘Dankbaar gereformeerd.’ Dat is het motto waaronder de Stichting Woord en Wereld wil werken: gewoon blij zijn met wat gereformeerd-zijn vandaag mag betekenen. Vanuit die visie geeft de Stichting het maandblad Nader Bekeken uit en viermaal per jaar een Cahier.

Nader Bekeken

Jaarlijks verschijnt Nader Bekeken elfmaal in full colour. Het blad kent een aantal vaste rubrieken. De Kroniek en Persrevue worden geschreven vanuit . . .

Lees meer

Cahiers

De Cahiers verschijnen in de regel viermaal per jaar, met als doel de gereformeerde visie op diverse onderwerpen te vormen en te versterken. De onderwerpen variëren ...

Lees meer

Naar een zuivere kerk (noten)

Noten uit het artikel van Pieter Niemeijer

(Nader Bekeken, nr 12, december 2015)

 

Noten:

1    Met dank aan Bart van Egmond en Paul Voorberg, die een eerste versie van commentaar voorzagen. Uiteraard zijn zij niet verantwoordelijk voor de inhoud van mijn artikelen.
Deze en alle volgende noten zijn te vinden op www.woordenwereld.nl bij dit decembernummer van Nader Bekeken.

2    H.B. Weijland, ‘Is afscheiding geoorloofd? Enkele opmerkingen over de mogelijkheid van afscheiding in het licht van wat de confessie zegt over de ware en de valse kerk’, in: Kerk en Theologie42 (1991), p. 16; ik dank de verwijzing aan Leo J. Koffeman, Het goed recht van de kerk. Een theologische inleiding op het kerkrecht, Kampen, Kok, 2009, p. 176. Het donatisme wordt wel genoemd en afgewezen in de (lutherse) Augsburgse Confessie, artikel 8 en in de Tweede Helvetische belijdenis hoofdstuk 18.

3    P.L. Voorberg,Doop en kerk. De erkenning, door kerkelijke gemeenschappen, van de elders bediende doop(diss. Theologische Universiteit Kampen), Heerenveen, Groen, 2007, p. 76.

4    Dr. E.A. de Boer wees me erop dat voor de reformatoren de donatistische dwalingen herleefden in het radicalisme van de wederdopers en via die weg in confessies bestreden en verworpen werden.

5    De kennis van het donatisme berust tot dusver op geschriften van Augustinus en zijn medestanders.

6    Vgl. P.L. Voorberg, Doop en kerk, 50-57.

7    Aurelius Augustinus, Ketters en scheurmakers [de haeresibus], bezorgd, vertaald en toegelicht door Joke Gehlen-Springorum en Vincent Hunink, Budel, Damon, 2009, p. 105-111; P.L. Voorberg, Doop en kerk, p. 60-68. Wie of wat deze circumcellionenprecies waren, is voorwerp van voortgaand onderzoek (met dank aan dr. B. van Egmond).

8    K. van der Zwaag, Augustinus, de kerkvader van het Westen. Zijn leven, zijn leer, zijn invloed, Heerenveen, Groen, 2008, p. 76; vgl. over de ontwikkeling bij Augustinus in dezen en een taxatie daarvan H.B. Weijland, Augustinus en de kerkelijke tucht. Een onderzoek naar de grenzen van de kerk bij Augustinus tegen de achtergrond van het donatistisch schisma, Kampen, Kok, 1965, p. 196-213.

9    J. Faber, Vestigium ecclesiae. De doop als ‘spoor der kerk’ (Cyprianus, Optatus, Augustinus), Goes, Oosterbaan & Le Cointre, 1969, p. 46,49; P.L. Voorberg, Doop en kerk, p. 69.

10  Ik ontleen deze kenmerken aan P.L. Voorberg, Doop en kerk, p. 69-75; vgl. ook J. van Oort, ‘Augustinus over de kerk’, in: W. van ’t Spijker, W. Balke, K. Exalto en L. van Driel (red.), De kerk. Wezen, weg en werk van de kerk naar reformatorische opvatting, Kampen, De Groot Goudriaan, 1990, p. 77-94; H.B. Weijland, Augustinus en de kerkelijke tucht, p. 19-36.

11  Vgl. J. Faber, Vestigium ecclesiae, p. 47; de typering van de bruid in het Hooglied was een geliefde aanduiding voor de kerk: een afgesloten hof en een welverzegelde bron; vgl. ook de typering ‘die alleinige rechte Kirche’ door H. Koch in: Evangelisches Kirchenlexikon. Kirchlich-theologisches Handwörterbuch I, Göttingen, Vandenhoeck & Ruprecht, 1956, s.v. Donatismus.

12  J. Faber wijst erop dat de donatisten en Augustinus een verschillende opvatting koesterden over de katholiciteit van de kerk, en oordeelt daar genuanceerd over, J. Faber, Vestigium ecclesiae, p. 47-49.; vgl. ook H.B. Weijland, Augustinus en de kerkelijke tucht, p. 37-47; K. van der Zwaag, Augustinus, p. 280v.

13  B. Weijland, Augustinus en de kerkelijke tucht, p. 23-30.

14  Vgl. Aurelius Augustinus, Ketters en scheurmakers, p. 109; P.L. Voorberg, Doop en kerk, p. 72.

15  H.B. Weijland, Augustinus en de kerkelijke tucht, p. 27-29.

16  Zie noot 2.

17  Vgl. J. van Genderen, W.H. Velema, Beknopte gereformeerde dogmatiek, Kampen, Kok, 1992, p. 647-650; G. van den Brink, C. van der Kooi, Christelijke dogmatiek. Een inleiding, Zoetermeer, Boekencentrum, 2012, p. 565v; A. van de Beek, Lichaam en Geest van Christus. De theologie van de kerk en de Heilige Geest, Zoetermeer, Meinema, 2012, p. 53.

18  J. van Genderen, W.H. Velema, Beknopte gereformeerde dogmatiek, p. 649.

19  Vgl. C. Trimp, Kerk in aanbouw. Haar presentie en pretentie, Goes, Oosterbaan & Le Cointre, 1998, p. 17-46.

20  M. te Velde in: M. te Velde (red.), Confessies. Gereformeerde geloofsverantwoording in zestiende-eeuws Europa, Heerenveen, Groen, 2009, p. 14.

21  Nederlands: ‘reyne Predicatie des Evangelii’, ‘reyne bedieninghe der Sacramenten’; Frans: ‘la pure predication de l’ Evangile’, ‘la pure administration des Sacraments’; Latijn: ‘pura Evangelii predicatione’, ‘sincera Sacramentorum … administratione’; J.N. Bakhuizen van den Brink, De Nederlandse belijdensgeschriften in authentieke teksten met inleiding en tekstvergelijkingen, Amsterdam,Ton Bolland, 19762, p. 124v.

22  Vgl. 2 Kor. 6:14-15.

23  Vgl. Heidelbergse Catechismus, antw. 60.

24  H.B. Weijland, Augustinus en de kerkelijke tucht, p. 64v. Augustinus verwijst ook naar andere schriftgedeelten: de ark van Noach met zijn reine en onreine dieren, Christus’ dulden van de traditorJudas, de kudde die op de jongste dag schapen én bokken blijkt te bevatten (Mat. 25), het visnet dat allerlei vissen vangt (Mat. 13) enz.; H.B. Weijland, Augustinus en de kerkelijke tucht, p. 63-66; P.L. Voorberg, Doop en kerk, p. 84v; J. van Oort, Augustinus over de kerk, p. 90v.

25  Johannes Calvijn, Institutie of onderwijzing in de christelijke godsdienst(uit het Latijn vertaald door dr. C.A. de Niet), Houten, Den Hertog, 2009, IV.1.13. Vgl. ook de Tweede Helvetische geloofsbelijdenis, hoofdstuk 17 en de Schotse belijdenis, hoofdstuk 25.

26  J. Faber, Vestigium ecclesiae, p. 133; P.L. Voorberg, Doop en kerk, p. 81v.

27  H.B. Weijland, Augustinus en de kerkelijke tucht, p. 99.

28  H.B. Weijland, Augustinus en de kerkelijke tucht, p. 122.

29  J.N. Bakhuizen van den Brink, De Nederlandse belijdenisgeschriften, p. 126.

30  De zgn. ‘ambtelijke’ tucht richt zich niet heel rigoureus op elke vlek of rimpel, maar gaat over (verharding in) een aanstootgevende en de vrede in Christus verstorende zonde in leer of leven.

31  De twaalf artikelen belijden in één adem en afhankelijk van hetzelfde ‘ik geloof’ in het negende artikel de ‘heilige, algemene, christelijke kerk’ (art. 9) én de ‘vergeving van de zonden’ (art. 10). De Heidelbergse Catechismus behandelt beide thema’s in één zondag (21). In de kerk wordt de vergeving verkondigd en aangezegd, en de kerk leeft van de vergeving, die kennelijk nodig blijft binnen de kerk. Gelovigen blijven worstelen met de zonde die tegen hun wil in hen is overgebleven (Rom. 7:13-25). Het verdriet om de realiteit van de zonde blijft ons naar Christus drijven.

 

Een repeterende breuk? (noten)

Noten uit het artikel van Pieter Niemeijer

(Nader Bekeken, nr 1, januari 2016)

 

Noten:

1    Voor de manier waarop K. Schilder de eenheid van de kerk beklemtoont, zie C. Trimp, Kerk in aanbouw, p. 82-90.

2    J. van Oort, Augustinus over de kerk, p. 80-83.

3    J. Calvijn, Institutie, IV.1.12.

4    P.L. Voorberg, Doop en kerk, p. 69.

5    J. van Oort, Augustinus over de kerk, p. 91; H.B. Weijland, Augustinus en de kerkelijke tucht, p. 72-74.

6    H.B. Weijland, Augustinus en de kerkelijke tucht, p. 68v.

7    J. van Oort, Augustinus over de kerk, p. 92. Ook als gereformeerden spreken we terughoudend over de excommunicatie. Een buitensluiting uit de kerk kan onontkoombaar zijn, maar dan gaat het altijd om iemand die zelf alle band met Christus verbreekt en niet uit zijn werk en evangelie leven wil, en zo zichzelf buiten de kerk plaatst. De kerk doet in haar buitensluiting niet anders dan dat constateren en er rechtsgevolgen aan verbinden. We noemen dat het ‘declaratorisch’ karakter van de uitsluiting; vgl. het formulier voor de openbare kerkelijke tucht, in gebruik bij de Gereformeerde Kerken in Nederland (vrijgemaakt): ‘Daarom verklaren wij als herders en opzieners van deze gemeente in de naam van onze Heer Jezus Christus, dat N.N., die zichzelf al buiten de gemeente van Christus heeft gesloten, nu officieel buitengesloten wordt.’

8    J. van Oort, Augustinus over de kerk, p. 83-85.

9    J. Faber, Vestigium ecclesiae, p. 132; H.B. Weijland, Augustinus en de kerkelijke tucht, p. 53-58.

10  J. van Oort, Augustinus over de kerk, p. 91.

11  J. Calvijn, Institutie, IV.1.13.

12  ‘De definitieve besluitvorming in de vorm van excommunicatieve maatregelen werd in al deze gevallen als beslissende koersbepaling (en dus als einde van een proces) beschouwd’, C. Trimp, Kerk in aanbouw, p. 276. Vgl. ook de bijdrage van J. Kamphuis, ‘De kerk in de Acte van Afscheiding’, in: D. Deddens en J. Kamphuis (red.), Afscheiding – Wederkeer. Opstellen over de Afscheiding van 1834, Haarlem, Vijlbrief, 1984, p. 95-116.

13  Vgl. ook hier: J. Kamphuis, De kerk in de Acte van Afscheiding.

14  Met alle gevolgen voor de geloofszekerheid die dat meebrengt: is mijn doop een echte doop of niet?

15  J. van Oort, Augustinus over de kerk, p. 79.

16  J. Calvijn, Institutie, IV.1.10. Ook Augustinus wijst op de genezende ruimte die de kerk is, H.B. Weijland, Augustinus en de kerkelijke tucht, p. 52.

17  Vgl. voor een uitvoerige behandeling van deze zaak de twee Kamper dissertaties: P.L. Voorberg, Doop en kerk; J. Faber, Vestigium ecclesiae.

18  J. Calvijn, Institutie, IV.12.11.

Natanaël (noten)

Noten uit het artikel van Rob van Houwelingen

(Nader Bekeken nr 9, september 2016)

 

Noten:

1       Mat. 3:1-17; Luc. 4:1-22.

2       Joh. 1:29-36.

3       Joh. 1:20.

4       Joh. 1:29; vgl. 1 Joh. 2:2; 3:5.

5       Deze figuur komt voor in Joh. 1:35-43; 13:23-25; 18:15-16; 19:26-27; 20:2-10; 21:7a; 21:20-24.

6       In Joh. 1:29,35,40,44; 2:1 staan dagnotities.

7       In de Hebreeuwse Bijbel komt deze naam voor als Netanel.

8       Of Talmai, een naam die in de Hebreeuwse Bijbel voorkomt.

9       Mat. 10:3; Mar. 3:18; Luc. 6:14; Hand. 1:13.

10     Joh. 21:2. Zie voor de vraag van Natanaël ook Joh. 7:41.

11     Zie Joh. 9:21.

12     Gen. 27:35-36; Hos. 12:4.

13     Gen. 28:12.

14     Gen. 32:28-29; 35:10. De naam Israël betekent volgens sommigen: ‘hij die strijdt met God’; volgens anderen: ‘God strijdt’.

15     In het Johannes-evangelie: 2:24-25; 4:18-19; 6:70-71; 13:21.

16     Zoals Zacheüs: Luc. 19:4-5.

17     1 Kon. 5:5 [4:25]; Zach. 3:10.

18         Voor het volgende is gebruikgemaakt van Richard Bauckham, Gospel of Glory. Major Themes in Johannine Theology (Grand Rapids, Baker Academic, 2015), chapter 7 [163-180].

19     Jes. 53:9, Willibrordvertaling.

20     Joh. 12:13.

21     Joh. 18:33,39; 19:3,19,21.

22     In het Johannes-evangelie legt de evangelist soms aan zijn lezers uit dat iets bij ‘de Joden’ gebruikelijk is.

23     Joh. 1:51.

24     Joh. 1:14; 20:30-31; 21:24.

25     Joh. 2:1-11.

26     Joh. 4:46-54.

27     Mar. 14:28; 16:7.

28     Joh. 21:2, na hoofdstuk 1 de enige andere plaats waar de naam Natanaël vermeld wordt: ‘Natanaël uit Kana in Galilea.’

29     Joh. 20:24-29.

30     Joh. 21:1-14.

31     Joh. 21:11.

32     Luc. 5:1-11; Joh. 6:5-15; Mar. 16:20.

33     Joh. 18:36; Hand. 1:6-7.

34     Mat. 28:19-20; Joh. 20:21-23; Hand. 1:8.

35     Luc. 24:50-51; Joh. 13:36-14:12; 14:27-31; 16:5-28; Hand. 1:2.

36     Hand. 1:9-11.

37     Hand. 1:12-14.

38     Hand. 2:22; 3:12; vgl. 5:35; 13:16; 21:28.

39     Hand. 2:33.

40     Hand. 15:1-29.

41     Rom. 11:1; vgl. 2 Kor. 11:22.

42     Rom. 9:6, Willibrordvertaling.

43     Zie voor deze traditie Eusebius, Kerkgeschiedenis V 10,3; Hiëronymus, Beroemde mannen, p. 36.

44     Bartolomeüs wordt door de Armeense Kerk als een van haar grondleggers beschouwd.

45     Omwille van het evangelie zou Bartolomeüs levend gevild zijn. Vandaar dat hij in de kunstgeschiedenis wel wordt afgebeeld met een mes en/of een afgestroopte huid, zoals door Michelangelo (detail van het fresco ‘Het laatste oordeel’ in de Sixtijnse Kapel te Rome) en door D’Agrate (heiligenbeeld in de Dom te Milaan). Zie verder: http://www.heiligen.net/heiligen/08/24/08-24-0071-bartolomeus.php.

46     Heidelbergse Catechismus, zd. 1.

47     2 Tim. 4:18; 2 Petr. 1:11.

48     Op. 14:5.

49     Op. 19:16; vgl. 17:14.

50     Aldus de Geloofsbelijdenis van Nicea-Constantinopel.

 

 

 

 

Opmerking

Geleerd door de Geest

Verzamelde artikelen van Aryjan Hendriks

Onder redactie van Harm Boiten

 

Vanuit zijn liefde voor het door de Geest geademde Woord van God ontwikkelde Aryjan Hendriks zich in zijn bewogen levensgang tot een theoloog van de Geest. In zijn aandacht voor diens werk klopt een warm hart voor de gemeente van Christus.

In deze maar liefst 240 pagina’s tellende en geheel in full colour uitgevoerde bundel verzamelde artikelen vertelt de auteur over het betrouwbare Woord, de wijze waarop de Vader, de Zoon en de Heilige Geest zich in het Oude en Nieuwe Testament bekendmaken. En waar dat Woord bewaard wordt, daar is de Geest. Indringend spreekt Hendriks over de gemeente als tehuis van prediking, pastoraat, liturgie en gebed, als leerschool van de Geest. Daarom krijgt ook de gelovige met zijn dringende vragen en onzekerheden pastorale aandacht van de auteur. Maar tegelijk laat hij zien dat God zo royaal spreekt over het goede dat Hij bij zijn kinderen vindt.

Al met al een veelkleurig boeket vol wijsheid, geleerd door de Geest.

Woord en Wereld biedt snelle beslissers de mogelijkheid het dubbeldikke cahier 102 te verkrijgen voor de abonneeprijs van € 12,50 (incl. verzendkosten).

U kunt een exemplaar bestellen door vóór 1 januari 2015 uw naam- en adresgegevens in een gefrankeerde envelop te zenden aan: W. Hindriks, Wevermarke 14, 7721 KJ Dalfsen, of door een e-mailbericht met de gevraagde gegevens op de antwoordstrook te sturen naar: Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.

 

Inhoud jaargangen Nader Bekeken

Voor register klik op de desbetreffende link.

  Jaargang 25 - 2018  
  Jaargang 24 - 2017  
  Jaargang 23 - 2016  
  Jaargang 22 - 2015  
  Jaargang 21 - 2014  
  Jaargang 20 - 2013  
  Jaargang 19 - 2012  
  Jaargang 18 - 2011  
  Jaargang 17 - 2010  
  Jaargang 16 - 2009  
  Jaargang 15 - 2008  
  Jaargang 14 - 2007  
  Jaargang 13 - 2006  
  Jaargang 12 - 2005  
  Jaargang 11 - 2004  
  Jaargang 10 - 2003  
  Jaargang 9 - 2002  
  Jaargang 8 - 2001  

 

Uit novembernummer

Kuyper zag de samenleving als een organisch samenwerkend geheel. Dat beeld kwam uit de Romantiek, als reactie op het verlichtingsdenken. Hij verbond deze gedachte met de ontplooiing van de schepping volgens Gods ordeningen.
(Balten Pieter Hagens, Thema)
Adam was als eerste mens het hoofd van heel de mensheid. Toen hij in zonde viel, viel met hem de hele mensheid in zonde. Dat heet de erfzonde. Een mooie erfenis!, denk je misschien. Niet dus.
(Peter Drost, Getuigen vandaag)

Twitter

Contact

Hebt u vragen of opmerkingen aan de redacties van Nader Bekeken of de Cahiers of wilt u een opmerking plaatsen?

Stuur een e-mail
klik ->  Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.
Desgewenst nemen wij contact met u op.

Voor adreswijzigingen, bestellingen, abonnementen (ook wijzigingen), e.d. kies Klantenservice


Gift of kleine bijdrage

Het is fijn dat wij u de mogelijkheid kunnen bieden om artikelen uit Nader Bekeken en zelfs het hele blad gratis te downloaden.
Ook kunt u oudere cahiers gratis downloaden.
Graag ontvangen we daarvoor, zonder enige verplichting overigens, een kleine bijdrage. U kunt een bedrag overmaken op
IBAN: NL42 RABO 0324 6259 01
t.n.v. Stichting Woord en Wereld.

Ik neem een:

- abonnement op Nader Bekeken
(1e jaar halve prijs)
- andere keuze

Zoeken

Man/vrouw - kerk

Voor de bezinning op M/V en ambt verwijzen we u ook naar de website www.bezinningmvea.nl.

Kijk hier voor publicaties van de Stichting Woord en Wereld.

 

Planning Nader Bekeken

Decembernummer
- cherubs
- zonen en dochters van de Almachtige
- over privacy en vertrouwelijkheid in de kerk
- uitverkiezing, wanneer
 

Zoeken

Zoeken op onze website levert een schat aan informatie op.

Lees meer

Downloaden cahiers

Nu ook als PDF beschikbaar
Cahier 81
Ds. Jacob Kruidhof
Rust vinden

 

 

Losse nummers Nader Bekeken digitaal

Losse nummers Nader Bekeken zijn nu ook digitaal te bestellen. Klik hier.

Cahier 121

Binnenkort verschijnt:
Cahier nr. 121
Barmhartig als de Vader
Gert Meijer


 

Cahier 120

Verschenen:
Cahier nr. 120,
Verlicht door de Geest
Verzamelde artikelen van Aryjan Hendriks
 

Cahier 119

Verschenen:
Cahier nr. 119,
Tranen en zonneschijn. Gedachten over Bijbel en secularisatie
Jaap Burger
 

Cahier 118

Verschenen:
Cahier nr. 118 
De parel van genade. Lofprijzing van toen voor nu
Ds. Jan Wesseling en Wilma van der Jagt


 

Herdrukken cahiers

Verschenen:

Cahier 79, 5e herziene druk
ds. Gijs Zomer,
Cahier 103, 2e druk
drs. Hans de Wolf
 

 

Cahier 117

Verschenen:
Cahier nr. 117, Bewogen mensen. Profetisch optreden in de kracht en de geest van Elia
Drs. Gerrit Hagens